Nieuw coalitieakkoord: energie en klimaat worden bepalend voor ondernemerschap
Met het coalitieakkoord ‘Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland’ zet het nieuwe minderheidskabinet van D66, VVD en CDA stevig in op energie, klimaat en economische weerbaarheid. Voor bedrijven betekent dit geen koerswijziging, maar wél een duidelijke versnelling: energie-infrastructuur, verduurzaming en netcapaciteit worden randvoorwaarden voor groei.
In deze blog zetten wij de belangrijkste beleidslijnen op een rij en vertalen die naar wat dit concreet betekent voor bedrijven.
Netcongestie krijgt absolute prioriteit
Een van de meest opvallende keuzes in het coalitieakkoord is de hoge prioriteit voor de aanpak van netcongestie. Het kabinet erkent dat een tekort aan netcapaciteit inmiddels een structurele belemmering vormt voor:
- verduurzaming van bedrijven
- uitbreiding van productiecapaciteit
- vestiging van nieuwe bedrijvigheid
Naast versnelling van netuitbreidingen wil het kabinet de bestaande capaciteit beter benutten. Dat gebeurt onder meer via:
- flexibele aansluit- en transportcontracten
- financiële prikkels in nettarieven
- energiehubs en lokaal energiedelen
Schone energie van eigen bodem blijft speerpunt
Het kabinet zet stevig in op binnenlandse energieproductie, met wind op zee als belangrijkste pijler. Via zogenoemde contracts for difference wordt gestuurd op de realisatie van circa 40 GW aan offshore windvermogen richting de jaren 30.
Hoewel een groot deel van de financiële lasten na deze kabinetsperiode valt, is duidelijk dat wind op zee een blijvende hoeksteen van het Nederlandse energiesysteem wordt. Dit vraagt ook om:
- forse uitbreiding van aanlandingscapaciteit
- verzwaring van regionale netten
- slimme afstemming met grootverbruikers
- Voor bedrijven in kustregio’s, havens en industrieclusters is dit direct relevant.
SDE++ blijft voorlopig bestaan
Goed nieuws voor investerende bedrijven: de SDE++-regeling wordt verlengd, met een jaarlijks beschikkingsbudget van circa €8 miljard, in elk geval voor de komende zes jaar. De regeling blijft daarmee het belangrijkste instrument voor de ondersteuning van:
- hernieuwbare energie
- CO₂-reducerende technieken
- industriële verduurzaming
Wel geldt: de concurrentie binnen de regeling blijft groot en projecten zonder robuuste businesscase of netzekerheid lopen risico.
Warmtenetten en warmtepompen: duidelijkheid komt terug
Het kabinet ziet warmtenetten als belangrijk instrument om:
- aardgasgebruik te verminderen
- elektriciteitsnetten te ontlasten
De overheid is bereid om, binnen bestaande financiële kaders, een actievere rol te spelen in warmtenetten, inclusief deelname of overname van private partijen. Tegelijkertijd belooft het kabinet sneller duidelijkheid voor gebruikers over de gekozen warmteoplossing per gebied.
Voor locaties waar geen warmtenet komt, keert vanaf 2029 de normering voor (hybride) warmtepompen terug bij vervanging van verwarmingsinstallaties. Dit maakt duidelijk: elektrificatie blijft de dominante richting, maar niet overal op dezelfde manier.
Industrie: lagere elektriciteitskosten, maar niet vrijblijvend
Voor de energie-intensieve industrie kiest het kabinet expliciet voor een Europees gelijk speelveld. Concreet betekent dit onder meer:
- verlenging van de indirecte kostencompensatie (IKC) tot en met 2035 (circa €500 miljoen per jaar)
- een aanvullende envelop om de elektriciteitsprijs voor grootverbruikers te verlagen
- afschaffing van de nationale CO₂-heffing
Daar staat tegenover dat bedrijven aantoonbaar moeten verduurzamen, met een sterke focus op elektrificatie. Maatwerkafspraken blijven bestaan en worden uitgebreid naar clusters en gebieden. Voor bedrijven betekent dit: financiële steun blijft beschikbaar, maar alleen in combinatie met concrete verduurzamingsstappen.
Leveringszekerheid en kernenergie
Om de leveringszekerheid van elektriciteit te borgen, wil het kabinet toewerken naar een capaciteitsmarkt. Producenten worden dan niet alleen betaald voor geleverde stroom, maar ook voor beschikbare capaciteit in tijden van schaarste.
Daarnaast blijft kernenergie onderdeel van de langetermijnvisie. Het kabinet spreekt de ambitie uit om meerdere nieuwe kerncentrales mogelijk te maken, waaronder ook modulaire reactoren (SMR’s). Concrete realisatiedata ontbreken nog, maar de richting is duidelijk: kernenergie blijft op tafel als stabiele aanvulling op zon en wind.
Wat betekent dit voor bedrijven?
Het coalitieakkoord onderstreept één centrale boodschap: energie wordt een strategisch bedrijfsmiddel. Bedrijven doen er verstandig aan nu al te werken aan:
- inzicht in hun energieprofiel en flexibiliteit
- scenario’s voor netcongestie
- een meerjarige energie- en CO₂-strategie
- onderbouwing richting overheid en netbeheerder
Tot slot
Het nieuwe kabinet kiest niet voor vertraging, maar voor focus en structuur. Klimaatdoelen blijven overeind, netcongestie krijgt topprioriteit en bedrijven krijgen ondersteuning, mits zij meebewegen. Niet de techniek, maar de samenhang tussen energie, regelgeving en bedrijfsstrategie bepaalt wie vooruit kan. Als energieadviesbureau helpen wij bedrijven om die samenhang inzichtelijk te maken en om vandaag keuzes te maken die morgen ruimte geven.